BAZA MUGANGA

SIDA ni indwara iterwa n'ubwandu bw'agakoko ko mu bwoko bwa virus kitwa VIH (Virus d'Immuno Humaine) ikaba yandurira mu mibonano mpuzabitsina idakingiye ikorwa hagati y'umugabo n'umugore mu gihe umwe muri bombi aba afite bwa bwandu. Ishobora no kwandurira mu bikoresho bijombana nk'inshinge n'ibikwasi,inzembe,... Ishobora kandi kwandura igihe umubyeyi arimo abyara bitabereye kwa muganga cg akanduza uruhinja igihe arwonsa.                                       Iyi ndwara,iyo ikigera mu mubiri irihisha,ikabanza igakura (Replication) aho yifashisha ubwirinzi bwo mubwoko bwa lymphocytes T twitwa CD4 (Cluster Differenciation 4),ikagenda ibwica kugeza aho umubiri ucikiye intege,ninabwo ibyuririzi bitangira kugaragara,tukavuga ko yabaye SIDA.Iki gihe ishobora no kumara imyaka 10 mumubiri itarahinduka SIDA mugihe uyibana utabizi. T Lymphocytes zo mubwoko bwa CD4 (CD4+ Helper cells) nizo zon...

Indwara yo kugorama kw'igitsina Peyronie's Disease cyangwa se kugorama kw’igitsina cy’umugabo ni indwara igaragazwa n o kugorama bikabije kw’igitsina cy’umugabo, iyi ikaba ari indwara yavumbuwe bwa mbere n’umuganga uvura indwara zibagwa wo mu gihugu cy’Ubufaransa, ari we Francois de la Peyronie, hari ahagana mu mwaka wa 1743. Kugeza ubu nta muntu uzi neza ikintu gitera iyi ndwara. Cyakora, abahanga mu by’ubuzima bw’imyororokere bo batekereza ko iyi ndwara yaba iterwa n’ impanuka ikabije yaba yageze ku gitsina, cyane cyane nko mu gihe cy’imibonano mpuzabitsina ikoresheje ingufu nyinshi cyane zikabije. Bakomeza bavuga ko hari abagabo bamwe bagira ibitsina bigoramye ariko kugorama kwabyo bidaturutse kuri iyi ndwara ahubwo ugasanga ari ko bameze mu buryo bwa karemano. Ariko kandi ngo uko byaba bimeze kose, kugorama kw’igitsina cy’umugabo bitera ububabare bukabije mu gihe umugabo akora imibonano mpuzabitsina ndetse bigatuma igitsina cy’umugabo kigaragara nk’aho ari gito mu bur...

INDWARA YO KUBYIMBIRWA K'UMUYOBORO W'INKARI KU BANTU BAKURU Muri rusange indwara yo kubyimbirwa k'umuyoboro w'inkari ikunze gufata igitsina gore n'abantu bageze  mu za bukuru. Ibimenyetso by'iyi ndwara: • Kumva ushaka kwihagarika buri kanya. • Kumva ubabara mu gihe wihagarika. • Kugira umuriro. • Kubabara umugongo wo hasi no mu nda yo hasi. • Kugira isesemi no kuruka. • Kuzana amaraso avanze n'inkari igihe wihagarika. Uko wakwivura iyi ndwara: • Nywa ibintu byinshi, urugero umutobe w'inkeri cyangwa amazi. • Nywa ikinini kigabanya ububabare mu gihe ari ngombwa. • Kujya kunyara hagati y'amasaha 3-4 na buri gihe nyuma yo gukora imibonano mpuzabitsina. • Uharanire kugira isuku ihagije. Itabaze ibitaro cyangwa ikigo nderabuzima cyawe niba(mbere na mbere ubahamagre kuri  telefone) • Ufite umuriro , ubabara mu mugongo wo hasi, ucika intege muri rusange. • Ugira isesemi kandi ukaruka • Ufata imiti ya kanseri. • Urwaye diyabeti , utwite c...

INDWARA Y'IBIHARA Ibihara ni indwara yandura cyane iterwa n'agakoko ko mu bwoko bwa virus ya helpes (mu ndimi z'amahanga) ikaba ituma umuntu agira umuriro . Iyo virusi yandura cyane cyane binyuze mu dutonyanga duturutse mu myanya y'ubuhemekero cyangwa se uducandwe duturuka mu kanwa iyo umuntu avuga, akoroye cyangwa yitsamuye. Uyirwaye ashobora guhita ayanduza abandi umunsi ubanziriza ko azana uduheri ku mubiri no mu minsi itanu uduheri twaratungutse. Ibimenyetso bitangira kugaragara hagati y'iminsi 14 - 21. Mu ntangiriro y'iyo ndwara igaragazwa n'ibiheri bikwira ku mubiri, aho byaje hagatukura kandi hakaryaryata. Ibiheri bimwe muri ibyo bizamo amazi imbere , bigahishira kandi akenshi bikameneka cyangwa bikaza ariko ntibihishire neza nyuma y'iminsi bigahoka aho byari biri hagasigara inkovu. Ibindi biheri biza hagati y'iminsi 3-4 ugereranije. (Abana benshi hejuru y' ibyo bimenyetso usanga bafite umuriro , inkorora, kubura ubushake bwo kur...

INDWARA ZO MU MYANYA NDANGAGITSINA Ahanini indwara zo mu myanya ndangagitsina zandurira mu mibonano mpuzabitsina. Indwara zo mu  myanya ndangagitsina ni izi: o Kalamidiya o Kondoloma o Mburugu o Imitezi o Imisuha o Virusi itera SIDA Rimwe na rimwe iyo umugore ababara mu gitsina, hari uduheri, arwaye umwijima wo mu rwego rwa  hepatiti B, bibarirwa mu ndwara zo mu myanya ndangagitsina. Ibimenyetso by'izi ndwara: • Indwara zose zandurira mu mibonano mpuzabitsina ntizikunda guhita zigaragaza ibimenyetso. Ushobora no kuyimarana umwaka nta kimenyetso. • Kubabara uri kunyara cyangwa mu nda yo hasi. • Kunyara ibintu byenda gusa n'amashyira. • Kuzana ibisebe ku gitsina. Uko wakwivura izi ndwara: • Uko indwara ibonetse hakiri kare niko haba hari amahirwe yo kuyikira. Umuti w' antibiyotike  ushobora kuvura imitezi, mburugu n'ibyuririzi. Virusi itera SIDA nta miti ifite yo kuyikiza, ariko hari imiti ituma iyo virusi itaguma kugira ubukana mu mubiri w'umuntu...

ICYO ABAGANGA BAKORESHA KUGIRANGO BAMENYE IGIHE UMUBYEYI AZABYARIRA Ababyeyi benshi bajya kwisuzumisha igihe batwite bakunda kubazwa igihe baherukira mu mihango, abenshi babyibazaho kuko rimwe na rimwe baba babwiye muganga ko babizi neza ko batwite. Kuki umugore utwite muganga amubaza igihe aherukira mu mihango? Benshi mu bagore rero babazwa iki kibazo, bacye nibo bamenya impamvu. Ubundi umubyeyi uje kwisuzumisha atwite akorerwa byinshi harimo kureba uko ubuzima bwe bumeze nyuma yo gutwita, ubw’umwana uri munda, ndetse n'ingorane afite cyangwa ashobora kugira n’ibindi. Ariko kugirango abaganga bamenye inda afite igihe igezemo bituma bamukurikirana bijyanye nabyo, bamuza itariki aherukira mu mihango. Iyi tariki nayo ibafasha kumenya ibyumweru umwana amaze munda ya nyina ndetse no kumenya igihe runaka yakwitegura kubyara. Mu buganga hakunda gukoreshwa ibyumweru kurusha uko bakoresha amezi. Urugero : mu buzima busanzwe havugwa ko inda ifite amezi 4 ariko mu bug...

Iby'ibanze twayimenyaho: Indwara ya Mburugu ni imwe mu ndwara zandurira mu mibonano mpuzabitsina, umuntu uyirwaye iyo ayigiranye n’utayirwaye icyo gihe utari uyirwaye arayandura. Amoko y'iyi ndwara: Hari amoko 3 y’indwara ya Mburugu. Hari” V enereal syphilis ” ikaba ari Mburugu ikwirakwizwa n’imibonano mpuzabitsina  ku bantu 2 umwe ayirwaye undi atayirwaye.  Ubwoko bwa 2 ni “Congenital Syphilis ” ikaba ari Mburugu umubyeyi yanduza umwana we amutwite cyane cyane inda ifite amezi 4. Ubwoko bwa 3 ni “Endemic Syphilis ” ibinyoro bikunda kuboneka ahantu henda kuba ubutayu. Hari na Mburugu iterwa n’agakoko bita “ Treponema pallidum ”. Aha rero tugiye kwita cyane kuri Mburugu yandurira mu mibonano mpuzabitsina, yandura mu gihe uyirwaye ayikoranye n’utayirwaye”V enereal syphilis ”. Mburugu kandi ishobora kuvukanwa. Mburugu yandurira mu mibonano mpuzabitsina  igaragara mu byiciro 3. Ibyiciro bya mburugu yandurira mu mibonano mpuzabitsina n'ibimenyetso bibiranga: ...

TUMENYE INDA N'AMOKO YAZO! Igihe nari nkiri mu mashuri abanza, Umwarimu yanyuraga kuri buri munyeshuri areba mu musatsi we ndetse akamanura n'imyenda akamureba mu gatuza no mw'irugu. Noneho ibyo byarangira, nyuma ukumva bahamagaye amazina y'abana basanzeho inda ngo bajye kwitaba mu biro, bakabahamagara bakoresheje indangururamajwi y'ikigo twigagaho. Jye nabonaga ari iyicarubozo. Nari ndwaye inda zo mu mutwe, n'ubwo mama wange ntako atagiraga ngo akore ibishoboka byose kugirango nzikire, byabaga iby'ubusa. Abantu baransekaga cyane. Iyo twabaga turi kumurongo tugiye gufata ifunguro rya saa sita dore ko naryaga ku ishuri kumanywa,wasangaga abana twiganaga barabaga bandyanira inzara, bakanyitaza cyane, ndetse ugasanga bari kurwana inyuma cyangwa imbere yange ngo hatagira unyegera nkazimwanduza.Byari biteye agahinda. Sinashoboraga kuba nagira inshuti nk'abandi bana, kuko nahoraga nanifitiye isoni n'ikimwaro.Ubu cyakoze ndizera ko ibigo by...